{"id":9,"date":"2018-01-04T22:00:47","date_gmt":"2018-01-04T21:00:47","guid":{"rendered":"http:\/\/baustelle.evolutionsweg.de\/?p=9"},"modified":"2025-08-18T23:09:13","modified_gmt":"2025-08-18T21:09:13","slug":"erste-cyanobakterien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/erste-cyanobakterien\/","title":{"rendered":"Pierwsze cyjanobakterie"},"content":{"rendered":"<p class=\"Jahre_Meter\">3500 milio\u00adn\u00f3w lat przed dniem dzisiejszym<br>\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-4445 alignnone\" src=\"https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/04_Cyano-300x33.png\" alt width=\"300\" height=\"33\" srcset=\"https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/04_Cyano-300x33.png 300w, https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/04_Cyano-768x84.png 768w, https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/04_Cyano-150x17.png 150w, https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/04_Cyano.png 1000w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><\/p>\n<p class=\"Zeitalter\">Epoka: archaik<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3969 size-full alignleft\" src=\"https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/Wegpunkte\/04.jpg\" alt width=\"920\" height=\"384\" srcset=\"https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/Wegpunkte\/04.jpg 920w, https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/Wegpunkte\/04-300x125.jpg 300w, https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/Wegpunkte\/04-768x321.jpg 768w, https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/Wegpunkte\/04-150x63.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 920px) 100vw, 920px\">Prekur\u00adsory cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrii (dawniej zwanych sini\u00adcami) to pierw\u00adsze kom\u00f3rki, kt\u00f3rych \u015blady mo\u017cna wykry\u0107 w starych ska\u0142ach. Dzi\u0119ki b\u0142onie kom\u00f3r\u00adko\u00adwej by\u0142y one ju\u017c w stanie regu\u00adlo\u00adwa\u0107 wymian\u0119 substan\u00adcji i ener\u00adgii z otoczeniem.<br>\nOd tego czasu mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c wykry\u0107 osady wapienne (stro\u00adma\u00adto\u00adlity) innych mikroorganizm\u00f3w.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-597 alignleft\" src=\"http:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/Kontinente\/3500_Ur.png\" alt width=\"145\" height=\"143\"><\/p>\n<p class=\"Geoinfo\">Dwutle\u00adnek w\u0119gla pier\u00adwot\u00adnie obecny w atmos\u00adfe\u00adrze rozpusz\u00adcza si\u0119 w oceanach i jest tam wyko\u00adrzy\u00adsty\u00adwany do budowy biomasy. Ozna\u00adcza to, \u017ce atmos\u00adfera sk\u0142ada si\u0119 prawie w ca\u0142o\u00ad\u015bci z azotu. Tlen nie jest jesz\u00adcze dost\u0119pny, a zatem nie ma warstwy ozono\u00adwej chro\u00adni\u0105\u00adcej przed promie\u00adniami <span class=\"caps\">UV<\/span>. W tym okre\u00adsie m\u00f3g\u0142 powsta\u0107 pierw\u00adszy super\u00adkon\u00adty\u00adnent&nbsp;Ur.<\/p>\n<p><span style=\"color: #a1131e;\">T\u0119 infor\u00adma\u00adcj\u0119 w prostym j\u0119zyku znaj\u00addziesz na stro\u00adnie <a style=\"color: #a1131e;\" href=\"https:\/\/evokids.de\/content\/4-alles-voller-bakterien\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><strong>evokids.de<\/strong><\/a>.<\/span><\/p>\n<hr>\n<p>Poprzed\u00adnicy dzisiej\u00adszych cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrii byli praw\u00addo\u00adpo\u00addob\u00adnie pierw\u00adszymi \u017cywymi orga\u00adni\u00adzmami zdol\u00adnymi do <strong>foto\u00adsyn\u00adtezy z produk\u00adcj\u0105 tlenu<\/strong>. Foto\u00adsyn\u00adteza to najwa\u017c\u00adniej\u00adszy proces pozy\u00adski\u00adwa\u00adnia ener\u00adgii z substan\u00adcji nisko\u00adener\u00adge\u00adtycz\u00adnych. Przy tym ener\u00adgia \u015bwia\u00adt\u0142a jest absor\u00adbo\u00adwana przez barw\u00adniki i chemicz\u00adnie prze\u00adno\u00adszona na inne substan\u00adcje. Jest to wyja\u00ad\u015bnione bardziej szcze\u00adg\u00f3\u00ad\u0142owo na naszej stro\u00adnie infor\u00adma\u00adcyj\u00adnej doty\u00adcz\u0105\u00adcej foto\u00adsyn\u00adtezy. Znamy foto\u00adsyn\u00adtez\u0119 jako proces, kt\u00f3ry prowa\u00addzi do produk\u00adcji tlenu. Histo\u00adrycz\u00adnie star\u00adsze (ze wzgl\u0119du na prost\u00adsz\u0105 budow\u0119) s\u0105 jednak systemy foto\u00adsyn\u00adtezy, w kt\u00f3rych ener\u00adgia \u015bwia\u00adt\u0142a nie prowa\u00addzi do rozsz\u00adcze\u00adpie\u00adnia wody, a tym samym do uwol\u00adnie\u00adnia gazo\u00adwego tlenu, ale do powsta\u00adnia siarki lub azotan\u00f3w.<\/p>\n<details>\n<summary><span class=\"\u00dc2\">Rozw\u00f3j foto\u00adsyn\u00adtezy<\/span><\/summary>\n<p>Cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrie by\u0142y wcze\u00ad\u015bniej okre\u00ad\u015blane jako <strong>sinice<\/strong> ze wzgl\u0119du na ich zdol\u00adno\u015b\u0107 foto\u00adsyn\u00adtezy i cz\u0119sto niebie\u00adsko-zielony kolor. Ale s\u0105 to praw\u00addziwe bakte\u00adrie o proka\u00adrio\u00adtycz\u00adnej struk\u00adtu\u00adrze kom\u00f3r\u00adko\u00adwej, tj. bez j\u0105dra kom\u00f3r\u00adko\u00adwego. Jednak, podob\u00adnie jak chlo\u00adro\u00adpla\u00adsty ro\u015blin euka\u00adrio\u00adtycz\u00adnych (zawie\u00adra\u00adj\u0105\u00adcych j\u0105dro kom\u00f3r\u00adkowe), mog\u0105 one prze\u00adpro\u00adwa\u00addza\u0107 foto\u00adsyn\u00adtez\u0119, kt\u00f3ra wytwa\u00adrza tlen. By\u0142y pierw\u00adszymi stwo\u00adrze\u00adniami w histo\u00adrii Ziemi, kt\u00f3re by\u0142y w stanie prze\u00adpro\u00adwa\u00addzi\u0107 <strong>foto\u00adsyn\u00adtez\u0119 z cz\u0105stecz\u00adkami wody jako \u017ar\u00f3d\u0142em wodoru<\/strong>, a tym samym wytwa\u00adrzy\u0107 tlen. Najpraw\u00addo\u00adpo\u00addob\u00adniej by\u0142y one odpo\u00adwie\u00addzialne za wytr\u0105\u00adca\u00adnie si\u0119 \u017celaza i innych jon\u00f3w metali rozpusz\u00adczo\u00adnych w wodzie morskiej, a nast\u0119p\u00adnie za stop\u00adniowe <strong>wzbo\u00adga\u00adca\u00adnie atmos\u00adfery ziem\u00adskiej w tlen<\/strong>. Szcze\u00adg\u00f3\u00ad\u0142owe infor\u00adma\u00adcje na ten temat mo\u017cesz r\u00f3wnie\u017c znale\u017a\u0107 na stro\u00adnie infor\u00adma\u00adcyj\u00adnej doty\u00adcz\u0105\u00adcej<a href=\"http:\/\/evolutionsweg.de\/05\/\">foto\u00adsyn\u00adtezy<\/a>.<\/p>\n<p>Najstar\u00adsze skamie\u00adnia\u00ad\u0142o\u00ad\u015bci przy\u00adpo\u00admi\u00adna\u00adj\u0105ce cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrie znale\u00adziono w <strong>stro\u00adma\u00adto\u00adli\u00adtach<\/strong>, kt\u00f3rych wiek mo\u017cna okre\u00ad\u015bli\u0107 na ponad trzy miliardy lat. Stro\u00adma\u00adto\u00adlity to uwar\u00adstwione ska\u0142y zbudo\u00adwane ze skamie\u00adnia\u00ad\u0142ych jedno\u00adko\u00adm\u00f3r\u00adkow\u00adc\u00f3w i produk\u00adt\u00f3w ich meta\u00adbo\u00adli\u00adzmu. Jaki rodzaj foto\u00adsyn\u00adtezy (wytwa\u00adrze\u00adnie si\u0119 siarki, azota\u00adn\u00f3w czy tlenu) by\u0142 w\u00f3wczas prowa\u00addzony, nie mo\u017cna okre\u00ad\u015bli\u0107 na podsta\u00adwie skamie\u00adnia\u00ad\u0142o\u00ad\u015bci. Dlatego nie wiadomo, kiedy dok\u0142ad\u00adnie nast\u0105\u00adpi\u0142a foto\u00adsyn\u00adteza tlenowa (tj. wytwa\u00adrza\u00adj\u0105ca tlen). .<a href=\"http:\/\/evolutionsweg.de\/06#B\u00e4ndererz\">Forma\u00adcje rud pasmo\u00adwych<\/a>, kt\u00f3rych powsta\u00adwa\u00adnie rozpo\u00adcz\u0119\u0142o si\u0119 oko\u0142o 2500 milio\u00adn\u00f3w lat temu i kt\u00f3re mo\u017cna przy\u00adpi\u00adsa\u0107 utle\u00adnia\u00adniu i wytr\u0105\u00adca\u00adniu si\u0119 soli metali rozpusz\u00adczo\u00adnych w oceanach, dostar\u00adczaj\u0105 dowo\u00add\u00f3w na pocz\u0105\u00adtek foto\u00adsyn\u00adtezy tlenowej.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-703 size-large\" src=\"http:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/04_Stromatolithe-01-1024x491.png\" alt width=\"580\" height=\"278\" srcset=\"https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/04_Stromatolithe-01-1024x491.png 1024w, https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/04_Stromatolithe-01-300x144.png 300w, https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/04_Stromatolithe-01-768x368.png 768w, https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/04_Stromatolithe-01-150x72.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 580px) 100vw, 580px\"><\/p>\n<p class=\"Bildunterschrift\"><strong>Stro\u00adma\u00adto\u00adlity<\/strong>. Po lewej: kolo\u00adnia stro\u00adma\u00adto\u00adlitu, kt\u00f3ra nadal aktyw\u00adnie ro\u015bnie, znaj\u00adduje si\u0119 w Zatoce Reki\u00adn\u00f3w w Austra\u00adlii Zachod\u00adniej. Po prawej: cien\u00adko\u00adwar\u00adstwowa struk\u00adtura tego skamie\u00adnia\u00ad\u0142ego stro\u00adma\u00adto\u00adlitu z okresu kredy ma oko\u0142o 70 milio\u00adn\u00f3w lat. (\u0179r\u00f3d\u0142a: zdj\u0119\u00adcie po lewej: Paul Harri\u00adson [<span class=\"caps\">GFDL<\/span> (http:\/\/www.gnu.org\/copyleft\/fdl.html) lub <span class=\"caps\">CC-BY-SA<\/span> \u2014 3.0 (http:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/ ) 3.0 \/); prawe zdj\u0119\u00adcie: Didier Desco\u00aduens [<span class=\"caps\">CC<\/span> <span class=\"caps\">BY-SA<\/span> 3.0 (https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/3.0)])<\/p>\n<\/details>\n<details>\n<summary><span class=\"\u00dc2\">Gatunki i ich \u015brodowisko<\/span><\/summary>\n<p>Istnieje oko\u0142o <strong>2000 r\u00f3\u017cnych rodza\u00adj\u00f3w cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrii<\/strong>. Wiele z nich jest od 5 do 10 razy wi\u0119k\u00adszych ni\u017c zwyk\u0142e bakte\u00adrie. Zwykle maj\u0105 kszta\u0142t od kuli\u00adstego do pod\u0142u\u017c\u00adnego a nawet maj\u0105 posta\u0107 w\u0142\u00f3kna. Nazwa cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrii pocho\u00addzi od pigmen\u00adt\u00f3w znaj\u00addu\u00adj\u0105\u00adcych si\u0119 w ich kom\u00f3r\u00adkach, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 barw\u0119 od niebie\u00adsko-zielo\u00adnej do zielon\u00adka\u00adwej, czer\u00adwo\u00adnej lub ciem\u00adno\u00adbr\u0105\u00adzo\u00adwej. Typowy niebie\u00adsko-zielony kolor pocho\u00addzi od <strong>fiko\u00adcy\u00adja\u00adniny<\/strong> (niebie\u00adskawe pigmenty), a czer\u00adwone cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrie zawie\u00adraj\u0105 <strong>fiko\u00adery\u00adtryn\u0119<\/strong>.<\/p>\n<p>Cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrie wyst\u0119\u00adpuj\u0105 <strong>na ca\u0142ym \u015bwie\u00adcie w s\u0142od\u00adkiej, s\u0142ona\u00adwej i s\u0142onej wodzie<\/strong> oraz wsz\u0119\u00addzie w <strong>glebie<\/strong>. Cz\u0119sto \u017cyj\u0105 jako poje\u00addyn\u00adcze kom\u00f3rki, ale wiele gatun\u00adk\u00f3w jest r\u00f3wnie\u017c zorga\u00adni\u00adzo\u00adwa\u00adnych w struk\u00adtu\u00adrach w\u0142\u00f3k\u00adni\u00adstych. Mo\u017cna je r\u00f3wnie\u017c zoba\u00adczy\u0107 go\u0142ym okiem jako czarno-niebie\u00adskie pow\u0142oki na wilgot\u00adnej skale lub d\u0142ugie na metr skupi\u00adska czer\u00adwo\u00adnych, niebie\u00adskich lub wykwi\u00adt\u00f3w wodnych. Na l\u0105dzie kolo\u00adni\u00adzuj\u0105 one powierzch\u00adnie ska\u0142 lub wyra\u00adstaj\u0105 z wapien\u00adnych i kredo\u00adwych klif\u00f3w.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-702 size-large\" src=\"http:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/04_Algenbluete-1024x682.jpg\" alt width=\"580\" height=\"386\" srcset=\"https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/04_Algenbluete-1024x682.jpg 1024w, https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/04_Algenbluete-300x200.jpg 300w, https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/04_Algenbluete-768x512.jpg 768w, https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/04_Algenbluete-150x100.jpg 150w, https:\/\/evolutionsweg.de\/wp-content\/uploads\/04_Algenbluete.jpg 2000w\" sizes=\"auto, (max-width: 580px) 100vw, 580px\"><\/p>\n<p class=\"Bildunterschrift\"><strong>W stawie kamie\u00adnio\u00ad\u0142omu wykwi\u00adtaj\u0105 cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrie. <\/strong>Cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrie zosta\u0142y skon\u00adcen\u00adtro\u00adwane przy brzegu w wyniku znosze\u00adnia przez wiatr. (\u0179r\u00f3d\u0142o: Chri\u00adstian Fischer [<span class=\"caps\">CC<\/span> <span class=\"caps\">BY-SA<\/span> 3.0 (https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/3.0)])<\/p>\n<p>Ze wzgl\u0119du na <strong>wysok\u0105 odpor\u00adno\u015b\u0107 na ciep\u0142o, zimno i s\u00f3l<\/strong> wiele gatun\u00adk\u00f3w cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrii mog\u0105 one \u017cy\u0107 w ekstre\u00admal\u00adnych loka\u00adli\u00adza\u00adcjach. Mo\u017cna je spotka\u0107 w gor\u0105\u00adcych \u017ar\u00f3d\u0142ach (do ok. 75&nbsp;\u00b0C), w s\u0142onych jezio\u00adrach, a nawet pod lodem Antark\u00adtydy. Jesz\u00adcze dzisiaj stano\u00adwi\u0105 du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ca\u0142ko\u00adwi\u00adtej biomasy na naszej planecie.<\/p>\n<\/details>\n<details>\n<summary><span class=\"\u00dc2\">Hete\u00adro\u00adcy\u00adsty i akinety<\/span><\/summary>\n<p>Inn\u0105 osobli\u00adwo\u00ad\u015bci\u0105 cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrii s\u0105 hete\u00adro\u00adcy\u00adsty i akinety. <strong>Hete\u00adro\u00adcy\u00adsty<\/strong> to nieco wi\u0119k\u00adsze kom\u00f3rki w struk\u00adtu\u00adrze kom\u00f3r\u00adko\u00adwej cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrii. Powstaj\u0105 one z normal\u00adnych kom\u00f3\u00adrek wege\u00adta\u00adtyw\u00adnych, w kt\u00f3rych rozp\u0142y\u00adwaj\u0105 si\u0119 ziarna spichrzowe i orga\u00adnelle foto\u00adsyn\u00adtezy (tak zwane tyla\u00adko\u00adidy), a zamiast tego rozwi\u00adjaj\u0105 si\u0119 nowe struk\u00adtury b\u0142onowe.<\/p>\n<p><strong>Akinety<\/strong> to trwa\u0142e zarod\u00adniki, kt\u00f3re dobrze znosz\u0105 nieko\u00adrzystne warunki \u015brodo\u00adwi\u00adskowe. Powstaj\u0105 z normal\u00adnych kom\u00f3\u00adrek przy znacz\u00adnym wzro\u00ad\u015bcie ich obj\u0119\u00adto\u00ad\u015bci. Znikaj\u0105 waku\u00adole gazowe, a g\u0119sto\u015b\u0107 cyto\u00adpla\u00adzmy wzra\u00adsta, podob\u00adnie jak liczba rybo\u00adso\u00adm\u00f3w i granu\u00adlek cyja\u00adno\u00adfy\u00adcyny, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 do wi\u0105za\u00adnia azotu (patrz poni\u00ad\u017cej). Akinety zwykle zawie\u00adraj\u0105 du\u017ce ilo\u015bci zmaga\u00adzy\u00adno\u00adwa\u00adnych sk\u0142ad\u00adni\u00adk\u00f3w od\u017cyw\u00adczych i s\u0105 otoczone grub\u0105, tr\u00f3j\u00adwar\u00adstwow\u0105 skorup\u0105 na zewn\u0105trz \u015bciany kom\u00f3rkowej.<\/p>\n<\/details>\n<details>\n<summary><span class=\"\u00dc2\">Wi\u0105za\u00adnie&nbsp;azotu<\/span><\/summary>\n<p>Chocia\u017c azot w postaci mole\u00adku\u00adlar\u00adnej jest gazem wzgl\u0119d\u00adnie oboj\u0119t\u00adnym ze wzgl\u0119du na swoje wewn\u0105trz\u00adcz\u0105\u00adstecz\u00adkowe wi\u0105za\u00adnie potr\u00f3jne, jest on jednym z najwa\u017c\u00adniej\u00adszych elemen\u00adt\u00f3w budul\u00adco\u00adwych \u017cycia. Jego prze\u00adkszta\u0142\u00adce\u00adnie w biodo\u00adst\u0119pn\u0105 form\u0119 zwane <strong>asymi\u00adla\u00adcj\u0105 lub wi\u0105za\u00adniem azotu<\/strong> mo\u017ce prze\u00adbie\u00adga\u0107 na trzy r\u00f3\u017cne sposoby.<\/p>\n<div class=\"plusbox\">\n<h4>Trzy rodzaje wi\u0105zania azotu<\/h4>\n<p><strong>Wi\u0105za\u00adnie abiotyczne:<\/strong><br>\nB\u0142yska\u00adwice podczas burz, du\u017ce po\u017cary i erup\u00adcja wulka\u00adn\u00f3w zamie\u00adniaj\u0105 azot i tlen atmos\u00adfe\u00adryczny w tlenki azotu, kt\u00f3re reaguj\u0105 z kropel\u00adkami wody w atmos\u00adfe\u00adrze, tworz\u0105c kwas azotawy lub azotowy i dostaj\u0105 si\u0119 do ziemi w postaci kwa\u015bnego deszczu.<br>\nN<sub>2<\/sub> + O<sub>2<\/sub> \u2192&nbsp;2&nbsp;<span class=\"caps\">NO<\/span><br>\n4&nbsp;<span class=\"caps\">NO<\/span> + 3&nbsp;O<sub>2<\/sub> + 2&nbsp;H<sub>2<\/sub>O \u2192 4 <span class=\"caps\">HNO<\/span><sub>3<\/sub><\/p>\n<p><strong>Wi\u0105za\u00adnie biotyczne:<\/strong><br>\nBiolo\u00adgiczne wi\u0105za\u00adnie azotu, podob\u00adnie jak pozo\u00adsta\u0142e dwa typy, jest niezwy\u00adkle ener\u00adgo\u00adch\u0142onne, do biodo\u00adst\u0119p\u00adno\u00ad\u015bci azotu cz\u0105stecz\u00adko\u00adwego potrzeba 946 kilo\u00add\u017culi na mol. Jest to metoda, dzi\u0119ki kt\u00f3rej cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrie mog\u0105 wi\u0105za\u0107 azot z powie\u00adtrza i udost\u0119p\u00adnia\u0107 go ro\u015blinom.<\/p>\n<p><strong>Wi\u0105za\u00adnie techniczne:<\/strong><br>\nNa pocz\u0105tku <span class=\"caps\">XX<\/span> wieku niemieccy chemicy Fritz Haber i Carl Bosch opra\u00adco\u00adwali proces, w kt\u00f3rym azot cz\u0105stecz\u00adkowy mo\u017cna prze\u00adkszta\u0142\u00adci\u0107 w amoniak (<span class=\"caps\">NH3<\/span>) pod wyso\u00adkim ci\u015bnie\u00adniem i w wyso\u00adkiej tempe\u00adra\u00adtu\u00adrze za pomoc\u0105 wodoru i kata\u00adli\u00adza\u00adtora. Mo\u017cna go \u0142atwo wyko\u00adrzy\u00adsta\u0107 do produk\u00adcji nawo\u00adz\u00f3w, takich jak mocz\u00adnik lub sole amonowe. Haber i Bosch otrzy\u00admali Nagrod\u0119 Nobla w dzie\u00addzi\u00adnie chemii w 1919 i 1931 roku za to osi\u0105\u00adgni\u0119\u00adcie, kt\u00f3re zrewo\u00adlu\u00adcjo\u00adni\u00adzo\u00adwa\u0142o rolnic\u00adtwo na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n<\/div>\n<p>Za <strong>dop\u0142yw azotu do p\u00f3l ry\u017co\u00adwych<\/strong> s\u0105 g\u0142\u00f3w\u00adnie odpo\u00adwie\u00addzialne bakte\u00adrie Aulo\u00adsira ferti\u00adlis\u00adsima. Te cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrie wi\u0105\u017c\u0105 azot wy\u0142\u0105cz\u00adnie w swoich hete\u00adro\u00adcy\u00adstach. <span class=\"vertieft\">Jednak bakte\u00adria ta znana jest r\u00f3wnie\u017c z symbio\u00adtycz\u00adnych po\u0142\u0105\u00adcze\u0144 z mchami rogo\u00adwymi, kt\u00f3rym dostar\u00adcza biodo\u00adst\u0119pny azot, umo\u017c\u00adli\u00adwia\u00adj\u0105cy tym mchom wzrost na glebach prawie pozba\u00adwio\u00adnych&nbsp;azotu.<\/span><\/p>\n<p>Gatunki cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrii Syne\u00adcho\u00adcoc\u00adcus i Syne\u00adcho\u00adcy\u00adstis wi\u0105\u017c\u0105 du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 azotu w <strong>oceanach \u015bwiata<\/strong>, kt\u00f3rego potrze\u00adbuje plank\u00adton ro\u015blinny. Tym samym przy\u00adczy\u00adniaj\u0105 si\u0119 w znacz\u00adnym stop\u00adniu do produk\u00adcji biomasy.<\/p>\n<p>Gatunki cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrii Syne\u00adcho\u00adcoc\u00adcus i Syne\u00adcho\u00adcy\u00adstis wi\u0105\u017c\u0105 du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 azotu w oceanach \u015bwiata, kt\u00f3rego potrze\u00adbuje plank\u00adton ro\u015blinny. Tym samym przy\u00adczy\u00adniaj\u0105 si\u0119 w znacz\u00adnym stop\u00adniu do produk\u00adcji biomasy. [<span class=\"caps\">KHB<\/span>]<\/p>\n<\/details>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prekur\u00adsory cyja\u00adno\u00adbak\u00adte\u00adrii (dawniej zwanych sini\u00adcami) to pierw\u00adsze kom\u00f3rki, kt\u00f3rych \u015blady mo\u017cna wykry\u0107 w starych ska\u0142ach. Dzi\u0119ki b\u0142onie kom\u00f3r\u00adko\u00adwej by\u0142y one ju\u017c w stanie regu\u00adlo\u00adwa\u0107 wymian\u0119 substan\u00adcji i ener\u00adgii z otoczeniem.<\/p>\n<p class=\"continue-reading-button\"> <a class=\"continue-reading-link\" href=\"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/erste-cyanobakterien\/\">\u2026mehr dazu<i class=\"crycon-right-dir\"><\/i><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3832,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"no","_lmt_disable":"no","wp_typography_post_enhancements_disabled":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-9","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wegpunkte"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"pl","enabled_languages":["de","fr","gb","pl"],"languages":{"de":{"title":true,"content":true,"excerpt":true},"fr":{"title":true,"content":true,"excerpt":true},"gb":{"title":true,"content":true,"excerpt":true},"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":true}}},"modified_by":"Administrator","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4827,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9\/revisions\/4827"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3832"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}