{"id":39,"date":"2018-01-19T22:00:16","date_gmt":"2018-01-19T21:00:16","guid":{"rendered":"http:\/\/baustelle.evolutionsweg.de\/?p=39"},"modified":"2025-06-22T18:18:07","modified_gmt":"2025-06-22T16:18:07","slug":"menschen-hominine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/menschen-hominine\/","title":{"rendered":"Ludzie (homininy)"},"content":{"rendered":"

7 milio\u00adn\u00f3w lat przed dniem dzisiejszym
\n<\/p>\n

Epoka: keno\u00adzoik \/ neo-miocen<\/p>\n

Przod\u00adko\u00adwie wsp\u00f3\u0142\u00adcze\u00adsnych ludzi i wszy\u00adscy ich wymarli krewni, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c byli ju\u017c lud\u017ami, oddzie\u00adlaj\u0105 si\u0119 od linii rodo\u00adwej cz\u0142o\u00adwie\u00adko\u00adwa\u00adtych w Afryce. Do tego momentu mo\u017cna prze\u00ad\u015ble\u00addzi\u0107 wsp\u00f3lne drzewo gene\u00adalo\u00adgiczne wszyst\u00adkich ludzi. Nale\u017c\u0105 do nich Austra\u00adlo\u00adpi\u00adthe\u00adcus afaren\u00adsis (Lucy), Homo rudol\u00adfen\u00adsis, Homo habi\u00adlis, Homo erec\u00adtus, Homo nean\u00adder\u00adtha\u00adlen\u00adsis i wiele innych.
\nRozw\u00f3j dzisiej\u00adszego cz\u0142o\u00adwieka zaczyna si\u0119 w Afryce. W kilku falach rozprze\u00adstrze\u00adnia si\u0119 on w Azji i Euro\u00adpie. Docho\u00addzi do ci\u0105g\u0142ego miesza\u00adnia si\u0119 r\u00f3\u017cnych populacji.
\n<\/p>\n

Po\u0142o\u00ad\u017ce\u00adnie konty\u00adnen\u00adt\u00f3w w stosunku do siebie zasad\u00adni\u00adczo odpo\u00adwiada aktu\u00adal\u00adnej sytu\u00adacji. Warunki klima\u00adtyczne zmie\u00adni\u0142y si\u0119 jedy\u00adnie lokalnie.<\/p>\n

T\u0119 infor\u00adma\u00adcj\u0119 w prostym j\u0119zyku znaj\u00addziesz na stro\u00adnie evokids.de<\/strong><\/a>.<\/span><\/p>\n

\n

Oko\u0142o 7 milio\u00adn\u00f3w lat temu, a wed\u0142ug najnow\u00adszych bada\u0144 praw\u00addo\u00adpo\u00addob\u00adnie zale\u00add\u00adwie oko\u0142o 5 milio\u00adn\u00f3w lat temu, przod\u00adko\u00adwie dzisiej\u00adszych ludzi i wszy\u00adscy ich wymarli krewni, kt\u00f3rzy byli r\u00f3wnie\u017c lud\u017ami, oddzie\u00adlili si\u0119 od linii cz\u0142o\u00adwie\u00adko\u00adwa\u00adtych i ma\u0142p cz\u0142e\u00adko\u00adkszta\u0142t\u00adnych w Afryce.<\/p>\n

\n

Wyja\u015bnienie poj\u0119\u0107<\/h4>\n

W zakre\u00adsie ma\u0142p cz\u0142e\u00adko\u00adkszta\u0142t\u00adnych (homi\u00adni\u00addae) mo\u017cna dzi\u015b goryle, szym\u00adpansy i ludzi wraz z ich przod\u00adkami uj\u0105\u0107 w jednej grupie Homi\u00adni\u00adnae<\/strong> (cz\u0142o\u00adwie\u00adko\u00adwa\u00adtych).<\/p>\n

Wszyst\u00adkie gatunki z rodzaju Homo i ich ludzcy poprzed\u00adnicy s\u0105 zgru\u00adpo\u00adwani jako homi\u00adnini<\/strong> w w\u0119\u017cszym sensie, tj. ludzie \u017cyj\u0105cy dzisiaj i ich (wszy\u00adscy wymarli) przod\u00adko\u00adwie, ale nie wsp\u00f3lni przod\u00adko\u00adwie szym\u00adpan\u00ads\u00f3w i ludzi. Dzisiej\u00adsze homi\u00adnini obej\u00admuj\u0105 rodzaje Homo, Paran\u00adth\u00adro\u00adpus, Austra\u00adlo\u00adpi\u00adthe\u00adcus oraz kilka innych.<\/p>\n

<\/p>\n

Ilustra\u00adcja termi\u00adn\u00f3w homi\u00adni\u00adnae<\/strong> (obej\u00admuje ludzi, szym\u00adpansy i goryle) i homi\u00adnini (tak\u017ce homi\u00adniny, obej\u00admuje tylko ludzi).<\/p>\n<\/div>\n

Wsp\u00f3lne drzewo gene\u00adalo\u00adgiczne wszyst\u00adkich ludzi mo\u017cna prze\u00ad\u015ble\u00addzi\u0107 od oderwa\u00adnia si\u0119 od linii szym\u00adpan\u00ads\u00f3w. Znane s\u0105 mi\u0119dzy innymi Austra\u00adlo\u00adpi\u00adthe\u00adcus afaren\u00adsis (Lucy), Homo erga\u00adster, Homo rudol\u00adfen\u00adsis, Homo habi\u00adlis, Homo erec\u00adtus, Homo nean\u00adder\u00adtha\u00adlen\u00adsis i wiele innych.Inne homi\u00adnidy, takie jak B. Rama\u00adpi\u00adthe\u00adcus lub Gigan\u00adto\u00adpi\u00adthe\u00adcus (oba znale\u00adzione w Indiach lub Megan\u00adth\u00adro\u00adpus z Jawy, s\u0105 najpraw\u00addo\u00adpo\u00addob\u00adniej przod\u00adkami orangutana).<\/span><\/p>\n

Rozw\u00f3j cz\u0142o\u00adwieka rozpo\u00adcz\u0105\u0142 si\u0119 dzisiaj w Afryce<\/strong>. W kilku falach rozprze\u00adstrze\u00adni\u0142 si\u0119 on w Azji i Euro\u00adpie. Nie mog\u0142o si\u0119 to jednak zdarzy\u0107 przed opano\u00adwa\u00adniem u\u017cywa\u00adnia ognia<\/strong>, kt\u00f3re wed\u0142ug nowszych odkry\u0107 mia\u0142o miej\u00adsce dopiero w starym plej\u00adsto\u00adce\u00adnie (0,8\u20131,8 mln lat temu). Najstar\u00adsze udoku\u00admen\u00adto\u00adwane pale\u00adni\u00adska, kt\u00f3re niew\u0105t\u00adpli\u00adwie zosta\u0142y stwo\u00adrzone przez ludzi, pocho\u00addz\u0105 z jaskini Wonder\u00adwerk w Po\u0142u\u00addnio\u00adwej Afryce i maj\u0105 oko\u0142o miliona lat.<\/p>\n

Oko\u0142o 800 000\u2013700 000 lat temu Homo erec\u00adtus zasie\u00addli\u0142 Azj\u0119 \u015arod\u00adkow\u0105 i Wschod\u00adni\u0105, a nieco p\u00f3\u017aniej, oko\u0142o 650 000 lat temu, Europ\u0119, gdzie wyst\u0119\u00adpuje jako Homo heidel\u00adber\u00adgen\u00adsis (p\u00f3\u017aniej Homo erec\u00adtus). Droga, kt\u00f3r\u0105 pod\u0105\u00ad\u017cy\u0142 Homo erec\u00adtus do Europy, nie zosta\u0142a jesz\u00adcze wyja\u00ad\u015bniona. Wszyst\u00adkie analo\u00adgiczne wcze\u00ad\u015bniej\u00adsze znale\u00adzi\u00adska mi\u0119dzy Afryk\u0105 a Europ\u0105 s\u0105 znacz\u00adnie m\u0142od\u00adsze ni\u017c \u017cuchwa znale\u00adziona w Mauer nieda\u00adleko Heidel\u00adbergu. [KHB<\/span>]<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Sche\u00adma\u00adtyczny diagram ewolu\u00adcji homi\u00adni\u00adn\u00f3w. \u0179r\u00f3d\u0142o: Martin0815<\/a>, CC<\/span> BY-SA<\/span> 3.0, https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?curid=6527468<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przod\u00adko\u00adwie wsp\u00f3\u0142\u00adcze\u00adsnych ludzi i wszy\u00adscy ich wymarli krewni, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c byli ju\u017c lud\u017ami, oddzie\u00adlaj\u0105 si\u0119 od linii rodo\u00adwej cz\u0142o\u00adwie\u00adko\u00adwa\u00adtych w Afryce. Do tego momentu mo\u017cna prze\u00ad\u015ble\u00addzi\u0107 wsp\u00f3lne drzewo gene\u00adalo\u00adgiczne wszyst\u00adkich ludzi.<\/p>\n

\u2026mehr dazu<\/i><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3823,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"no","_lmt_disable":"no","wp_typography_post_enhancements_disabled":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-39","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wegpunkte"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"pl","enabled_languages":["de","fr","gb","pl"],"languages":{"de":{"title":true,"content":true,"excerpt":true},"fr":{"title":true,"content":true,"excerpt":true},"gb":{"title":true,"content":true,"excerpt":true},"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":true}}},"modified_by":"Marianne Mauch","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}