{"id":33,"date":"2018-01-16T22:00:36","date_gmt":"2018-01-16T21:00:36","guid":{"rendered":"http:\/\/baustelle.evolutionsweg.de\/?p=33"},"modified":"2025-08-18T23:20:48","modified_gmt":"2025-08-18T21:20:48","slug":"bluetenpflanzen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/bluetenpflanzen\/","title":{"rendered":"Ro\u015bliny kwitn\u0105ce"},"content":{"rendered":"

130 milio\u00adn\u00f3w lat przed dniem dzisiejszym
\n<\/p>\n

Epoka: mezo\u00adzoik \/ kreda<\/p>\n

Rozw\u00f3j ro\u015blin kwit\u00adn\u0105\u00adcych rozpo\u00adcz\u0105\u0142 si\u0119 praw\u00addo\u00adpo\u00addob\u00adnie oko\u0142o 200 milio\u00adn\u00f3w lat temu, kiedy niekt\u00f3re ro\u015bliny zwie\u00adlo\u00adkrot\u00adni\u0142y ca\u0142y sw\u00f3j mate\u00adria\u0142 gene\u00adtyczny. Dalsze zmiany w namno\u00ad\u017co\u00adnych chro\u00admo\u00adso\u00admach dopro\u00adwa\u00addzi\u0142y do powsta\u00adnia kwia\u00adt\u00f3w. Rozw\u00f3j ten musia\u0142 mie\u0107 miej\u00adsce kilka razy, o czym \u015bwiad\u00adczy ilo\u015b\u0107 podsta\u00adwo\u00adwych sche\u00adma\u00adt\u00f3w budowy kwiat\u00f3w.
\nNajstar\u00adsze skamie\u00adnia\u0142e ro\u015bliny kwit\u00adn\u0105ce maj\u0105 zale\u00add\u00adwie oko\u0142o 130 milio\u00adn\u00f3w lat i wyst\u0119\u00adpuj\u0105 bardzo rzadko. St\u0105d ich rozw\u00f3j jest s\u0142abo zbadany. By\u0107 mo\u017ce rozwi\u00adn\u0119\u0142y si\u0119 z paproci, kt\u00f3re by\u0142y iden\u00adty\u00adfi\u00adko\u00adwalne od 400 milio\u00adn\u00f3w lat. Ro\u015bliny kwit\u00adn\u0105ce nadal maj\u0105 wp\u0142yw na rozw\u00f3j owad\u00f3w i odwrotnie.<\/p>\n

Klimat jest ciep\u0142y przez ca\u0142y czas. L\u0105d jest wolny od lodu, wi\u0119c poziom morza jest wysoki. Atmos\u00adfera zawiera 1,5 razy wi\u0119cej tlenu i 4 razy wi\u0119cej CO<\/span>2<\/sub> ni\u017c obec\u00adnie. Rozpad Gondwany trwa. Austra\u00adlia oddziela si\u0119 od Antark\u00adtydy a Afryka od Ameryki Po\u0142u\u00addnio\u00adwej, oddzie\u00adlaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce Indie.<\/p>\n

T\u0119 infor\u00adma\u00adcj\u0119 w prostym j\u0119zyku znaj\u00addziesz na stro\u00adnie evokids.de<\/strong><\/a>.<\/span><\/p>\n

\n

Grupa ro\u015blin nasien\u00adnych<\/strong> obej\u00admuje prak\u00adtycz\u00adnie wszyst\u00adkie \u017cyj\u0105ce wsp\u00f3\u0142\u00adcze\u00ad\u015bnie ro\u015bliny l\u0105dowe z wyj\u0105t\u00adkiem paproci i mch\u00f3w. Pierw\u00adsze ro\u015bliny nasienne poja\u00adwi\u0142y si\u0119 w dewo\u00adnie. W karbo\u00adnie rozwi\u00adn\u0119\u0142y si\u0119 szkie\u00adlety wspie\u00adra\u00adj\u0105ce i umo\u017c\u00adlo\u00adwi\u0142y rozw\u00f3j wi\u0119k\u00adszych form wzrostu.<\/p>\n

Z regu\u0142y grupa okry\u00adto\u00adza\u00adl\u0105\u017c\u00adko\u00adwych (Angio\u00adsper\u00admen) jest nazy\u00adwana \u201ero\u015bli\u00adnami kwia\u00adto\u00adwymi\u201d. Ich dok\u0142adne pocho\u00addze\u00adnie jest nadal nieja\u00adsne. Przy\u00adpusz\u00adcza si\u0119, \u017ce podob\u00adnie jak grupa nago\u00adna\u00adsien\u00adnych (Gymno\u00adsper\u00admen), rozwi\u00adn\u0119\u0142y si\u0119 one z grupy rdzen\u00adnej paproci nasien\u00adnej. Jak sama nazwa wska\u00adzuje, \u0142\u0105czy je wszyst\u00adkie zdol\u00adno\u015b\u0107 do produk\u00adcji nasion<\/strong>.<\/p>\n

Najstar\u00adsze skamie\u00adnia\u00ad\u0142o\u00ad\u015bci (pozo\u00adsta\u00ad\u0142o\u00ad\u015bci py\u0142ku i li\u015bci) wska\u00adzuj\u0105 na poja\u00adwie\u00adnie si\u0119 pierw\u00adszych okry\u00adto\u00adza\u00adl\u0105\u017c\u00adko\u00adwych ju\u017c w jurze. W okre\u00adsie kredy nast\u0105\u00adpi\u0142a wr\u0119cz wybu\u00adchowa ewolu\u00adcja ro\u015blin kwia\u00adto\u00adwych o wyso\u00adkim wska\u017a\u00adniku specjacji.<\/p>\n

\nDomi\u00adna\u00adcja nagonasiennych<\/span><\/summary>\n

Do ko\u0144ca jury opr\u00f3cz mch\u00f3w i paproci oraz r\u00f3\u017cnych pier\u00adwot\u00adnych form ro\u015blin\u00adnych, w tym \u017cyj\u0105\u00adcych do dzi\u015b sagow\u00adcow, w krajo\u00adbra\u00adzie domi\u00adno\u00adwa\u0142y wspo\u00admniane ju\u017c nago\u00adna\u00adsienne (Gymno\u00adsper\u00admen)<\/strong>. Opr\u00f3cz mi\u0142o\u00adrz\u0119bu (ginko) jako \u201e\u017cywej skamie\u00adliny\u201d obej\u00admuj\u0105 one na przy\u00adk\u0142ad wszyst\u00adkie \u017cyj\u0105ce do dzi\u015b drzewa igla\u00adste, rodzin\u0119 cypry\u00ads\u00f3w i gatunki ja\u0142ow\u00adc\u00f3w. Ich zal\u0105\u017cki<\/strong> le\u017c\u0105 otwar\u00adcie<\/strong> na li\u015bciach zarod\u00adnio\u00adno\u00ad\u015bnych (\u0142uskach nasiennych).<\/p>\n

Te z kolei s\u0105 cz\u0119sto po\u0142\u0105\u00adczone, tworz\u0105c okr\u0105\u00adg\u0142e, \u015bci\u015ble u\u0142o\u017cone kwia\u00adto\u00adstany na kr\u00f3t\u00adkich p\u0119dach. Nawia\u00adsem m\u00f3wi\u0105c, kr\u00f3t\u00adkie p\u0119dy i \u0142uski nasienne kwia\u00adt\u00f3w \u017ce\u0144skich s\u0105 cz\u0119sto zdrew\u00adnia\u0142e, co wida\u0107 wyra\u017a\u00adnie na przy\u00adk\u0142a\u00addzie szyszek sosny.<\/p>\n

<\/p>\n

Kwia\u00adto\u00adstan nago\u00adna\u00adsien\u00adnych <\/strong> (po lewej m\u0119ski, po prawej \u017ce\u0144ski). Zal\u0105\u017cki kwia\u00adto\u00adstanu \u017ce\u0144skiego le\u017c\u0105 odkryte na \u0142usce nasiennej.<\/p>\n

<\/p>\n

Kwiaty nago\u00adna\u00adsien\u00adnych.<\/strong> Po lewej: kwit\u00adn\u0105ca szyszka modrze\u00adwia; po prawej: szyszka \u015bwier\u00adkowa. (\u0179r\u00f3d\u0142a: https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Kywiat.jpg<\/a>, http:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Picea_Abies_female_cone_cropped.jpg<\/a>)<\/p>\n

\u017be\u0144skie kwiaty nago\u00adna\u00adsien\u00adnych s\u0105 zwykle zapy\u00adlane przez wiatr<\/strong>, czasami r\u00f3wnie\u017c z udzia\u00ad\u0142em owad\u00f3w (g\u0142\u00f3w\u00adnie chrz\u0105szczy).<\/p>\n<\/details>\n

\nZwie\u00adlo\u00adkrot\u00adnione chro\u00admo\u00adsomy \u2014 mo\u017cli\u00adwo\u00ad\u015bci rozwoju<\/span><\/summary>\n

Ju\u017c oko\u0142o 320 milio\u00adn\u00f3w lat temu dosz\u0142o do zwie\u00adlo\u00adkrot\u00adnie\u00adnia ca\u0142ego mate\u00adria\u0142u gene\u00adtycz\u00adnego w prekur\u00adso\u00adrach ro\u015blin nasien\u00adnych. Oko\u0142o 200 milio\u00adn\u00f3w lat temu takie zwie\u00adlo\u00adkrot\u00adnie\u00adnie wyst\u0105\u00adpi\u0142o r\u00f3wnie\u017c u przod\u00adk\u00f3w dzisiej\u00adszych ro\u015blin kwit\u00adn\u0105\u00adcych. Przez obszerne por\u00f3w\u00adna\u00adnia grup gen\u00f3w dzisiej\u00adszych ro\u015blin kwit\u00adn\u0105\u00adcych, mch\u00f3w i widlicz\u00adkow\u00adc\u00f3w, kt\u00f3re wy\u0142o\u00adni\u0142y si\u0119 z pomno\u00ad\u017co\u00adnych gen\u00f3w, zaw\u0119\u00ad\u017cono okresy tych zwielokrotnie\u0144.
\nPodczas gdy orga\u00adni\u00adzmy zwie\u00adrz\u0119ce z wielo\u00adkrot\u00adnie wyst\u0119\u00adpu\u00adj\u0105\u00adcymi chro\u00admo\u00adso\u00admami (z kilkoma wyj\u0105t\u00adkami kilku poje\u00addy\u0144\u00adczych triso\u00admii) na og\u00f3\u0142 nie s\u0105 zdolne do \u017cycia, kom\u00f3r\u00adkom ro\u015blin\u00adnym nie wydaj\u0105 si\u0119 spra\u00adwia\u0107 \u017cadnych proble\u00adm\u00f3w. One nawet ci\u0105gn\u0105 korzy\u00ad\u015bci ze zwie\u00adlo\u00adkrot\u00adnio\u00adnych chro\u00admo\u00adso\u00adm\u00f3w. Chocia\u017c du\u017co z wielo\u00adkrot\u00adnie wyst\u0119\u00adpu\u00adj\u0105\u00adcych gen\u00f3w znik\u00adn\u0119\u0142o z czasem, inne uleg\u0142y prze\u00admia\u00adnie si\u0119 i prze\u00adj\u0119\u0142y nowe funk\u00adcje. Mi\u0119dzy innymi kontro\u00adlo\u00adwa\u0142y nowo powsta\u0142e procesy zwi\u0105\u00adzane z kwitnieniem.<\/p>\n<\/details>\n

\nPoja\u00adwie\u00adnie si\u0119 okrytonasiennych<\/span><\/summary>\n

W okre\u00adsie kredy<\/strong> rozwi\u00adn\u0119\u0142y si\u0119 ro\u015bliny, kt\u00f3re nie maj\u0105 ju\u017c otwar\u00adcie le\u017c\u0105\u00adcych zal\u0105\u017c\u00adk\u00f3w, ale kt\u00f3rych owoc\u00adnik jest zwini\u0119ty. Zalet\u0105 tego rozwi\u0105\u00adza\u00adnia by\u0142o to, \u017ce zal\u0105\u017cki znaj\u00addu\u00adj\u0105ce si\u0119 wewn\u0105trz s\u0105 chro\u00adnione<\/strong>. Ro\u015bliny, u kt\u00f3rych ma to miej\u00adsce, okre\u00ad\u015bla si\u0119 jako ro\u015bliny okry\u00adto\u00adza\u00adl\u0105\u017c\u00adkowe (Angio\u00adsper\u00admen)<\/strong> lub po prostu \u201ero\u015bliny kwit\u00adn\u0105ce\u201d<\/strong>. W ro\u015bli\u00adnach, kt\u00f3re maj\u0105 kilka owoco\u00adlist\u00adk\u00f3w na kwiat, s\u0105 one razem zro\u015bni\u0119te na r\u00f3\u017cne sposoby, zawsze z tym skut\u00adkiem, \u017ce zal\u0105\u017cki znaj\u00adduj\u0105 si\u0119 chro\u00adnione we wn\u0119trzu. W ten spos\u00f3b zwie\u00adrz\u0119ta mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 jako zapy\u00adla\u00adcze bez wiel\u00adkiego ryzyka zjedze\u00adnia zal\u0105\u017ck\u00f3w.<\/p>\n

<\/p>\n

Budowa kwiatu ro\u015bliny okry\u00adto\u00adza\u00adl\u0105\u017c\u00adko\u00adwej.<\/strong> Kwiat sk\u0142ada si\u0119 ze wyspe\u00adcja\u00adli\u00adzo\u00adwa\u00adnych li\u015bci. P\u0142atki korony s\u0105 cz\u0119sto bardzo r\u00f3\u017cno\u00adrodne. Pr\u0119ciki wytwa\u00adrzaj\u0105 (m\u0119ski) py\u0142ek, owoco\u00adlistki nios\u0105 (\u017ce\u0144skie) zal\u0105\u017cki i s\u0105 zro\u015bni\u0119te, tworz\u0105c zal\u0105\u017c\u00adni\u0119. W dolnej cz\u0119\u015bci rysunku poka\u00adzano trzy z wielu mo\u017cli\u00adwo\u00ad\u015bci budowy zal\u0105\u017cni.<\/p>\n

Py\u0142ek nie trafia ju\u017c bezpo\u00ad\u015bred\u00adnio w zal\u0105\u00ad\u017cek, lecz w g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zro\u015bni\u0119\u00adtych owoco\u00adlist\u00adk\u00f3w zwan\u0105 znamie\u00adniem. Stam\u00adt\u0105d przez \u0142agiewk\u0119 py\u0142kow\u0105 dwa m\u0119skie plem\u00adniki py\u0142ku docie\u00adraj\u0105 do \u017ce\u0144skiego zal\u0105\u017cka i jego towa\u00adrzy\u00adszy wewn\u0105trz zal\u0105\u017cni.<\/p>\n

Konstruk\u00adcja ta ozna\u00adcza, \u017ce tylko ten py\u0142ek spo\u015br\u00f3d wielu, kt\u00f3re wyl\u0105\u00adduj\u0105 na znamie\u00adniu, mo\u017ce prze\u00adpro\u00adwa\u00addzi\u0107 zap\u0142od\u00adnie\u00adnie, kt\u00f3ry faktycz\u00adnie jest w stanie jak najszyb\u00adciej utwo\u00adrzy\u0107 stabiln\u0105 \u0142agiewk\u0119 py\u0142kow\u0105.<\/p>\n

<\/p>\n

\u0141agiewka py\u0142kowa.<\/strong> Py\u0142ek tworzy \u0142agiewk\u0119, przez kt\u00f3r\u0105 jego j\u0105dra trans\u00adpor\u00adto\u00adwane s\u0105 do kom\u00f3rki jajo\u00adwej. \u017be\u0144ski zal\u0105\u00ad\u017cek znaj\u00adduje si\u0119 wewn\u0105trz zal\u0119\u017cni i jest chro\u00adniony przez otacza\u00adj\u0105ce struktury.<\/p>\n

Nie tylko obec\u00adno\u015b\u0107 orga\u00adn\u00f3w kwia\u00adto\u00adwych i ich budowa r\u00f3\u017cni ro\u015bliny okry\u00adto\u00adza\u00adl\u0105\u017c\u00adkowe od innych grup ro\u015blin. Do zr\u00f3\u017c\u00adni\u00adco\u00adwa\u00adnia przy\u00adczy\u00adnia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wiele innych cech<\/strong>, takich jak morfo\u00adlo\u00adgia py\u0142ku, charak\u00adte\u00adry\u00adstyczne zr\u00f3\u017c\u00adni\u00adco\u00adwa\u00adnie tkanki prze\u00adwo\u00addz\u0105\u00adcej oraz r\u00f3\u017cno\u00adrod\u00adno\u015b\u0107 wt\u00f3r\u00adnych substan\u00adcji ro\u015blin\u00adnych, np. substan\u00adcje zapa\u00adchowe czy te\u017c s\u0142u\u017c\u0105ce ochro\u00adnie przed ro\u015bli\u00adno\u00ad\u017cer\u00adcami (lektyny).<\/p>\n

\n

Tkanka od\u017cywcza dla zarodka: ekonomia podw\u00f3jnego zap\u0142odnienia<\/h4>\n

Charak\u00adte\u00adry\u00adstyczne jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce w trak\u00adcie zap\u0142od\u00adnie\u00adnia u okry\u00adto\u00adza\u00adl\u0105\u017c\u00adko\u00adwych oba j\u0105dra plem\u00adni\u00adk\u00f3w prze\u00addo\u00adstaj\u0105 si\u0119 z \u0142agiewki py\u0142ko\u00adwej do zal\u0105\u017cka podczas zap\u0142od\u00adnie\u00adnia (tzw. zap\u0142od\u00adnie\u00adnie podw\u00f3jne<\/strong>). Jedno z nich zap\u0142ad\u00adnia jajo \u017ce\u0144skie, a drugie, do zal\u0119\u017cni wypo\u00adsa\u00ad\u017co\u00adnej ju\u017c w dwa j\u0105dra, dodaje trze\u00adcie j\u0105dro. Ten triplo\u00adidalny worek zarod\u00adkowy dzieli si\u0119 i prze\u00adkszta\u0142ca w tkank\u0119 od\u017cyw\u00adcz\u0105 dla zarodka (tak zwane bielmo wt\u00f3rne<\/strong>).<\/p>\n

Z drugiej strony w przy\u00adpadku nago\u00adna\u00adsien\u00adnych substan\u00adcje maga\u00adzy\u00adnu\u00adj\u0105ce s\u0105 cz\u0119sto prze\u00adcho\u00adwy\u00adwane w zal\u0105\u017cku przed zap\u0142od\u00adnie\u00adniem (np. orzeszki piniowe, orzeszki cedrowe). Ta haplo\u00adidalna tkanka od\u017cyw\u00adcza nazy\u00adwana jest biel\u00admem pierwotnym.<\/p>\n

Zaleta inwe\u00adsto\u00adwa\u00adnia ener\u00adgii w budo\u00adwa\u00adnie tkanki od\u017cyw\u00adczej po zap\u0142od\u00adnie\u00adniu jest oczy\u00adwi\u00adsta. Opr\u00f3cz tego, \u017ce tkanka od\u017cyw\u00adcza nago\u00adza\u00adl\u0105\u017c\u00adko\u00adwych jest zagro\u00ad\u017cona po\u017car\u00adciem, jest ona marno\u00adwana, je\u015bli nie nast\u0105pi zap\u0142od\u00adnie\u00adnie. Z drugiej strony, je\u015bli jej powsta\u00adwa\u00adnie jest inicjo\u00adwane tylko razem z zap\u0142od\u00adnie\u00adniem, dzieje si\u0119 to dok\u0142ad\u00adnie wtedy, gdy jest to rzeczy\u00adwi\u00ad\u015bcie potrzebne.<\/p>\n<\/div>\n<\/details>\n

\nKoewo\u00adlu\u00adcja kwia\u00adt\u00f3w, zapy\u00adla\u00adczy i dystry\u00adbu\u00adto\u00adr\u00f3w nasion<\/span><\/summary>\n

Opr\u00f3cz rozwoju ochron\u00adnego woreczka zarod\u00adko\u00adwego, kwiaty okry\u00adto\u00adza\u00adl\u0105\u017c\u00adkow\u00adc\u00f3w rozwi\u00adn\u0119\u0142y r\u00f3\u017cne specja\u00adli\u00adza\u00adcje p\u0142at\u00adk\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3re przy\u00adci\u0105\u00adgaj\u0105 owady zapy\u00adla\u00adj\u0105ce. Dalsze osi\u0105\u00adgni\u0119\u00adcia, takie jak nektar i gruczo\u0142y zapa\u00adchowe, s\u0105 dalszymi zaletami.
\nW trak\u00adcie tego procesu rozwi\u00adn\u0119\u0142y si\u0119 bardzo szcze\u00adg\u00f3lne wsp\u00f3\u0142\u00adza\u00adle\u017c\u00adno\u00ad\u015bci mi\u0119dzy owadami i ro\u015bli\u00adnami<\/strong>. Na przy\u00adk\u0142ad niekt\u00f3re owady koncen\u00adtruj\u0105 si\u0119 na bardzo specy\u00adficz\u00adnych gatun\u00adkach ro\u015blin, przez kt\u00f3re s\u0105 przy\u00adci\u0105\u00adgane, i z kolei rozwi\u00adn\u0119\u0142y odpo\u00adwia\u00adda\u00adj\u0105ce im narz\u0105dy (np. d\u0142uga tr\u0105bka u motyli lub worki py\u0142kowe u pszcz\u00f3\u0142), aby dosta\u0107 si\u0119 do substan\u00adcji wabi\u0105\u00adcych (atrak\u00adtan\u00adt\u00f3w) ro\u015blin i dalej przy tej okazji, z korzy\u00ad\u015bci\u0105 dla ro\u015bliny, zapew\u00adni\u0107 zap\u0142odnienie.<\/p>\n

Wi\u0119cej infor\u00adma\u00adcji, a przede wszyst\u00adkim \u0142adne zdj\u0119\u00adcia mo\u017cna znale\u017a\u0107 np. tutaj: http:\/\/deinnachbarlohbach.blogspot.com\/2015\/04\/blutenbestauber.html<\/a><\/p>\n

W toku ewolu\u00adcji rozwi\u00adn\u0119\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c fascy\u00adnu\u00adj\u0105ca wsp\u00f3\u0142\u00adpraca mi\u0119dzy ro\u015bli\u00adnami i zwie\u00adrz\u0119\u00adtami w zakre\u00adsie rozprze\u00adstrze\u00adnia\u00adnia<\/strong> zap\u0142od\u00adnio\u00adnych nasion. Aby osi\u0105\u00adgn\u0105\u0107 mo\u017cli\u00adwie najszer\u00adsze rozpo\u00adwszech\u00adnie\u00adnie, wiele ro\u015blin tworzy mi\u0119si\u00adste owoce z cz\u0119\u015bci kwia\u00adt\u00f3w wok\u00f3\u0142 nasion. S\u0105 one zjadane przez zwie\u00adrz\u0119ta, a nasiona s\u0105 wyda\u00adlane w odle\u00adg\u0142ym miej\u00adscu. W przy\u00adpadku niekt\u00f3\u00adrych nasion przej\u00ad\u015bcie przez prze\u00adw\u00f3d pokar\u00admowy rozprze\u00adstrze\u00adnia\u00adj\u0105\u00adcego zwie\u00adrz\u0119\u00adcia zwi\u0119k\u00adsza si\u0119 praw\u00addo\u00adpo\u00addo\u00adbie\u0144\u00adstwo, \u017ce w og\u00f3le wykie\u0142\u00adkuj\u0105 one pomy\u015blnie.<\/p>\n

\n

Dwie du\u017ce grupy ro\u015blin kwiatowych<\/h4>\n

Ro\u015bliny okry\u00adto\u00adna\u00adsienne s\u0105 trady\u00adcyj\u00adnie dzie\u00adlone na dwie du\u017ce grupy na podsta\u00adwie liczby ich li\u015bcieni:<\/p>\n