{"id":2,"date":"2018-04-16T21:02:05","date_gmt":"2018-04-16T21:02:05","guid":{"rendered":"http:\/\/test.evolutionsweg.de\/?page_id=2"},"modified":"2025-10-13T22:45:15","modified_gmt":"2025-10-13T20:45:15","slug":"sample-page","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/","title":{"rendered":"Strona g\u0142\u00f3wna"},"content":{"rendered":"

Ta \u015bcie\u017cka dydak\u00adtyczna o ewolu\u00adcji<\/strong> repre\u00adzen\u00adtuje wa\u017cne etapy w histo\u00adrii \u017cycia na Ziemi trwa\u00adj\u0105\u00adcej od 4100 milio\u00adn\u00f3w lat. Od pierw\u00adszych \u015blad\u00f3w \u017cycia po dzie\u0144 dzisiej\u00adszy \u015bcie\u017cka ma d\u0142ugo\u015b\u0107 1000 m.
\nZ ka\u017cdym metrem<\/strong>, z ka\u017cdym du\u017cym krokiem poko\u00adnuje si\u0119 dobre 4 miliony lat<\/strong>, ka\u017cdy mili\u00admetr to oko\u0142o 4000 lat, czyli czas, kt\u00f3ry min\u0105\u0142 od zbudo\u00adwa\u00adnia pira\u00admid w Egip\u00adcie do dzi\u015b.
\nPoczuj na ka\u017cdym kroku, ile czasu potrzeba by\u0142o na rozw\u00f3j \u017cycia na Ziemi, zanim \u2014 stosun\u00adkowo bardzo niedawno \u2013 powstali ludzie, istoty kt\u00f3re mog\u0142y budo\u00adwa\u0107 pira\u00admidy i lata\u0107 na Ksi\u0119\u017cyc.<\/p>\n

<\/p>\n

Obraz w\u0142asny gbs<\/strong>
\nFunda\u00adcja Gior\u00addano Bruno repre\u00adzen\u00adtuje stano\u00adwi\u00adsko \u201ehuma\u00adni\u00adzmu ewolu\u00adcyj\u00adnego\u201d z etyczn\u0105 podstaw\u0105 \u201ezasady r\u00f3wnego uwzgl\u0119d\u00adnia\u00adnia inte\u00adre\u00ads\u00f3w r\u00f3wnej rangi\u201d. Dlatego dyskry\u00admi\u00adnu\u00adj\u0105ce ideolo\u00adgie s\u0105 nie do pogo\u00addze\u00adnia z naszym \u015bwia\u00adto\u00adpo\u00adgl\u0105\u00addem. Jeste\u00ad\u015bmy prze\u00adko\u00adnani, \u017ce wszystko we wszech\u00ad\u015bwie\u00adcie jest w porz\u0105dku i \u017ce wszyst\u00adkie jego stany, procesy i w\u0142a\u015bci\u00adwo\u00ad\u015bci maj\u0105 natu\u00adralne pocho\u00addze\u00adnie \u2014 w tym te\u017c ewolucja.<\/p>\n

Infor\u00adma\u00adcje o stacjach s\u0105 r\u00f3wnie\u017c dost\u0119pne w prost\u00adszym, przy\u00adja\u00adznym dla dzieci j\u0119zyku na stro\u00adnie evokids.de<\/a>.<\/span>
\nW Evokids jest te\u017c wiele innych inte\u00adre\u00adsu\u00adj\u0105\u00adcych infor\u00adma\u00adcji i mate\u00adria\u00ad\u0142\u00f3w dydak\u00adtycz\u00adnych. Zajrzyj i sprawd\u017a to! <\/span><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

\n

Nawet ma\u0142e dzieci w przed\u00adszkolu ucz\u0105 si\u0119, \u017ce \u017cycie na ziemi rozwi\u00adn\u0119\u0142o si\u0119 w ci\u0105gu sze\u015bciu dni, a ludzie s\u0105 \u201ejego ukoro\u00adno\u00adwa\u00adniem\u201d. Histo\u00adria jest \u0142adna, \u0142atwa do zrozu\u00admie\u00adnia nawet dla ma\u0142ych dzieci, ale pomimo tego jest b\u0142\u0119dna.
\nW jaki spos\u00f3b faktycz\u00adnie i zrozu\u00admiale si\u0119 to wyda\u00adrzy\u0142o, by\u0142o badane i odkry\u00adwane przez nauk\u0119 przez dobre 200 lat, a od tego czasu nieustan\u00adnie doda\u00adwano nowe frag\u00admenty wiedzy, kt\u00f3re uzupe\u0142\u00adniaj\u0105 nasz\u0105 wiedz\u0119 o rozwoju \u017cycia na Ziemi.
\nW \u017cadnym wypadku nie jest tak, \u017ce wiemy wszystko lub prawie wszystko o ewolu\u00adcji \u017cywych istot zamiesz\u00adku\u00adj\u0105\u00adcych nasz\u0105 planet\u0119. Ale to, co na pewno wiemy, opiera si\u0119 na proce\u00adsach i prawach, kt\u00f3re nie wyma\u00adgaj\u0105 \u017cadnych nadprzy\u00adro\u00addzo\u00adnych si\u0142 ani wp\u0142y\u00adw\u00f3w, i utwier\u00addza nas w g\u0142\u0119bo\u00adkim prze\u00adko\u00adna\u00adniu, \u017ce na tej ziemi wszystko prze\u00adbiega popraw\u00adnie. My, regio\u00adnalna grupa Gior\u00addano-Bruno-Stiftung (gbs-Ren-Neckar) jeste\u00ad\u015bmy grup\u0105 \u015bwiec\u00adkich huma\u00adni\u00adst\u00f3w z regionu wiel\u00adko\u00admiej\u00adskiego, kt\u00f3ra posta\u00adwi\u0142a sobie za zada\u00adnie u\u0142atwie\u00adnie zrozu\u00admie\u00adnia rozwoju \u017cycia na ziemi ludziom, kt\u00f3rzy nie s\u0105 eksper\u00adtami na tym polu w spos\u00f3b zrozu\u00admia\u0142y i \u0142atwo przyswajalny.
\nNasze pogl\u0105dy na temat rozwoju \u017cycia po raz pierw\u00adszy oparli na podsta\u00adwach nauko\u00adwych oko\u0142o 160 lat temu Char\u00adles Darwin i Alfred Russel Wallace, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wne za\u0142o\u00ad\u017ce\u00adnia s\u0105 nadal aktu\u00adalne i zawarte w teorii ewolu\u00adcji<\/strong>. Oczy\u00adwi\u00ad\u015bcie teoria ta, kt\u00f3ra zajmuje si\u0119 rozwo\u00adjem r\u00f3\u017cnych form \u017cycia na Ziemi, ale nie wy\u0142a\u00adnia\u00adniem si\u0119 samego \u017cycia z mate\u00adrii nieo\u017cy\u00adwio\u00adnej, podle\u00adga\u0142a z czasem r\u00f3\u017cnym mody\u00adfi\u00adka\u00adcjom i zmia\u00adnom w szcze\u00adg\u00f3\u00ad\u0142ach. W zasa\u00addzie jednak pozo\u00adsta\u0142a niezmie\u00adniona. W dw\u00f3ch kr\u00f3t\u00adkich zdaniach mo\u017cna podsu\u00admo\u00adwa\u0107 teori\u0119 ewolu\u00adcji nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n

    \n
  1. Dzie\u00addziczne zmiany w orga\u00adni\u00adzmach zacho\u00addz\u0105 przy\u00adpad\u00adkowo poprzez zmiany w ich sk\u0142a\u00addzie gene\u00adtycz\u00adnym, np. podczas podzia\u0142u kom\u00f3rki.<\/li>\n
  2. Zmiany te podle\u00adgaj\u0105 proce\u00adsowi selek\u00adcji, kt\u00f3ry daje orga\u00adni\u00adzmom najle\u00adpiej przy\u00adsto\u00adso\u00adwa\u00adnym do ich \u015brodo\u00adwi\u00adska prze\u00adwag\u0119 w zakre\u00adsie prze\u00adtrwa\u00adnia i rozmna\u017cania.<\/li>\n<\/ol>\n

    Wyja\u00ad\u015bniamy to bardziej szcze\u00adg\u00f3\u00ad\u0142owo w naszym tek\u015bcie wpro\u00adwa\u00addza\u00adj\u0105\u00adcym na temat ewolu\u00adcji<\/a>.<\/p>\n

    \n

    Teoria ewolucji nie jest hipotez\u0105!<\/h4>\n

    Aby unik\u00adn\u0105\u0107 powszech\u00adnego niepo\u00adro\u00adzu\u00admie\u00adnia: w potocz\u00adnym j\u0119zyku teoria<\/strong> jest rozu\u00admiana jako nieudo\u00adwod\u00adnione twier\u00addze\u00adnie lub wyobra\u00ad\u017ce\u00adnie o tym, jak proces lub mecha\u00adnizm m\u00f3g\u0142by dzia\u00ad\u0142a\u0107 bez wyka\u00adza\u00adnia, \u017ce tak jest.
    \nTak nie jest w przy\u00adpadku teorii nauko\u00adwych. Wr\u0119cz prze\u00adciw\u00adnie: aby twier\u00addze\u00adnie<\/strong> naukowca sta\u0142o si\u0119 w pierw\u00adszej kolej\u00adno\u00ad\u015bci hipo\u00adtez\u0105<\/strong>, musi by\u0107 dost\u0119pny model wyja\u00ad\u015bnia\u00adj\u0105cy, kt\u00f3ry mo\u017ce wyja\u00ad\u015bni\u0107 dalsze procesy, stany lub zmiany nieza\u00adle\u017c\u00adnie od pier\u00adwot\u00adnego procesu. Dopiero przy powta\u00adrzal\u00adnym prze\u00adwi\u00addy\u00adwa\u00adniu niezna\u00adnych wcze\u00ad\u015bniej proce\u00ads\u00f3w i ich potwier\u00addze\u00adniu hipo\u00adteza staje si\u0119 teori\u0105. Taki system naukowo uzasad\u00adnio\u00adnych stwier\u00addze\u0144 jest u\u017cywany do opisy\u00adwa\u00adnia frag\u00admen\u00adt\u00f3w rzeczy\u00adwi\u00adsto\u00ad\u015bci i le\u017c\u0105\u00adcych u jej podstaw praw, do progno\u00adzo\u00adwa\u00adnia przy\u00adsz\u0142o\u00ad\u015bci lub do wyja\u00ad\u015bnia\u00adnia, jak dany stan ko\u0144cowy rozwi\u00adn\u0105\u0142 si\u0119 ze znanych etap\u00f3w wst\u0119pnych.<\/p>\n

    Dobrze znanym przy\u00adk\u0142a\u00addem teorii nauko\u00adwej jest Og\u00f3lna teoria wzgl\u0119d\u00adno\u00ad\u015bci Alberta Einste\u00adina (OTW<\/span>. Podob\u00adnie jak w przy\u00adpadku teorii ewolu\u00adcji (TE<\/span>), OTW<\/span> nie mo\u017ce by\u0107 og\u00f3l\u00adnie udowod\u00adniona, ale obie musia\u00ad\u0142yby zosta\u0107 obalone (sfal\u00adsy\u00adfi\u00adko\u00adwane) poje\u00addyn\u00adczym odkry\u00adciem, kt\u00f3rego nie mo\u017cna wyja\u00ad\u015bni\u0107 tymi teoriami. Pr\u00f3by ich obale\u00adnia s\u0105 s\u0142usz\u00adnie ci\u0105gle podej\u00admo\u00adwane, lecz to si\u0119 jesz\u00adcze nie uda\u0142o, co \u015bwiad\u00adczy o jako\u00ad\u015bci tych teorii.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

    Ta droga ewolucji<\/span><\/p>\n

    Przed\u00adsta\u00adwiony tu projekt jest pr\u00f3b\u0105 prze\u00adnie\u00adsie\u00adnia niewy\u00adobra\u00ad\u017cal\u00adnie d\u0142ugiego okresu 4 600 000 000 lat istnie\u00adnia Ziemi, o ile wiemy, na odle\u00adg\u0142o\u015b\u0107 dobrego kilo\u00adme\u00adtra. W tej skali jeden metr to okres 4,1 miliona lat, a 1 mili\u00admetr odpo\u00adwiada 4100 lat, czyli mniej wi\u0119cej tyle, ile min\u0119\u0142o od zbudo\u00adwa\u00adnia egip\u00adskich piramid.<\/p>\n

    Znacz\u0105ce zmiany lub wyda\u00adrze\u00adnia w ewolu\u00adcji (lub znale\u00adzi\u00adska skamie\u00adnia\u00ad\u0142o\u00ad\u015bci lub inne dowody tych zmian) s\u0105 wska\u00adzane i opisane na tabli\u00adcach wzd\u0142u\u017c tej \u015bcie\u017cki.<\/p>\n

    Poszcze\u00adg\u00f3lne punkty \u015bcie\u017cki nie repre\u00adzen\u00adtuj\u0105 bezpo\u00ad\u015bred\u00adniego rozwoju od pocz\u0105tku \u017cycia do nas, ludzi. Raczej wybie\u00adraj\u0105 znale\u00adzi\u00adska skamie\u00adnia\u00ad\u0142o\u00ad\u015bci doku\u00admen\u00adtu\u00adj\u0105ce wa\u017cne wyda\u00adrze\u00adnia i rozw\u00f3j du\u017cego i inten\u00adsyw\u00adnie rozga\u00ad\u0142\u0119\u00adzio\u00adnego drzewa ewolu\u00adcyj\u00adnego, kt\u00f3re silnie ukszta\u0142\u00adto\u00adwa\u0142o nasz \u015bwiat w obec\u00adnej postaci i bez kt\u00f3rego my, ludzie, nie istnie\u00adli\u00adby\u00ad\u015bmy na Ziemi.<\/span><\/p>\n

    Chocia\u017c zdecy\u00addo\u00adwa\u00adnie nie wszyst\u00adkie znacz\u0105ce stop\u00adnie rozwoju mo\u017cna by wyr\u00f3\u017c\u00adni\u0107 w\u0142asnym kamie\u00adniem milo\u00adwym, jasne jest, \u017ce tempo rozwoju ewolu\u00adcyj\u00adnego wzro\u00ads\u0142o wyk\u0142ad\u00adni\u00adczo i zmiany zacho\u00addzi\u0142y w coraz kr\u00f3t\u00adszych odst\u0119\u00adpach czasu.
    \nCz\u0119sto nast\u0119\u00adpo\u00adwa\u0142y drama\u00adtyczne ci\u0119cia w rozwoju \u017cycia, przy czym nie da\u0142o si\u0119 dostrze\u00adga\u0107 jakich\u00adkol\u00adwiek niena\u00adtu\u00adral\u00adnych wp\u0142y\u00adw\u00f3w. Tych ci\u0119\u0107, kt\u00f3re nazy\u00adwamy maso\u00adwymi wymie\u00adra\u00adniami, by\u0142a z pewno\u00ad\u015bci\u0105 niezli\u00adczona ilo\u015b\u0107. Sze\u015b\u0107 najwa\u017c\u00adniej\u00adszych z nich jest specjal\u00adnie zazna\u00adczo\u00adnych na tabli\u00adcach. O ile nam dotych\u00adczas wiadomo, wi\u0119k\u00adszo\u015b\u0107 z nich by\u0142a spowo\u00addo\u00adwana ekstre\u00admal\u00adnymi waha\u00adniami tempe\u00adra\u00adtury w kr\u00f3t\u00adkich okre\u00adsach czasu, a przy\u00adczyny tych waha\u0144 tempe\u00adra\u00adtury by\u0142y bardzo r\u00f3\u017cne. Przy\u00adk\u0142a\u00addami s\u0105 wzrost lub spadek st\u0119\u017ce\u00adnia CO2<\/span>, wyst\u0119\u00adpo\u00adwa\u00adnie tlenu w atmos\u00adfe\u00adrze, ale tak\u017ce erup\u00adcje wulka\u00adn\u00f3w, uderze\u00adnia mete\u00adory\u00adt\u00f3w czy prze\u00adsu\u00adni\u0119\u00adcia konty\u00adnen\u00adt\u00f3w. W ostat\u00adnim z tych wiel\u00adkich zag\u0142ad oko\u0142o 65 milio\u00adn\u00f3w lat temu wygi\u00adn\u0119\u0142y dino\u00adzaury i wiele innych grup zwie\u00adrz\u0105t i ro\u015blin.
    \nNie wiemy, czy obec\u00adnie zn\u00f3w jeste\u00ad\u015bmy na pocz\u0105tku maso\u00adwego wymie\u00adra\u00adnia. Wska\u00adzuje jednak na to niew\u0105t\u00adpli\u00adwie daj\u0105cy si\u0119 zmie\u00adrzy\u0107 szybki wzrost \u015bred\u00adniej tempe\u00adra\u00adtury ziem\u00adskiej atmos\u00adfery, spowo\u00addo\u00adwany m.in. przez nas, ludzi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Ta \u015bcie\u017cka dydak\u00adtyczna o ewolu\u00adcji repre\u00adzen\u00adtuje wa\u017cne etapy w histo\u00adrii \u017cycia na Ziemi trwa\u00adj\u0105\u00adcej od 4100 milio\u00adn\u00f3w lat. Od pierw\u00adszych \u015blad\u00f3w \u017cycia po dzie\u0144 dzisiej\u00adszy \u015bcie\u017cka ma d\u0142ugo\u015b\u0107 1000 m. Z ka\u017cdym metrem, z ka\u017cdym du\u017cym krokiem poko\u00adnuje si\u0119 dobre 4 miliony lat, ka\u017cdy mili\u00admetr to oko\u0142o 4000 lat, czyli czas, kt\u00f3ry min\u0105\u0142 od zbudo\u00adwa\u00adnia pira\u00admid w Egip\u00adcie do dzi\u015b. Poczuj na ka\u017cdym kroku, ile czasu potrzeba by\u0142o na rozw\u00f3j \u017cycia na\u2026<\/p>\n

    \u2026mehr dazu<\/i><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"_lmt_disableupdate":"no","_lmt_disable":"no","wp_typography_post_enhancements_disabled":false,"footnotes":""},"class_list":["post-2","page","type-page","status-publish","hentry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"pl","enabled_languages":["de","fr","gb","pl"],"languages":{"de":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"fr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"gb":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4825,"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2\/revisions\/4825"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/evolutionsweg.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}